کد خبر : 25010
تاریخ انتشار : چهارشنبه ۱۴ مهر ۱۴۰۰ - ۱۵:۲۲

تهران در موزه‌ای که جان ندارد

خانۀ مینایی بیش از ۱۰۰ سال پیش توسط شانزدهمین پسر عباس‌میرزا ولیعهد، یعنی شاهزاده «عبدالمیرزا فرمانفرما» ساخته شد و بعد از چندبار دست به دست شدن، فرهاد مینایی آن را در سال ۱۳۴۵ از تقی‌رضا، یکی از قصاب‌های معروف تهران به قیمت ۱۴۰ هزار تومان خرید. با شناسایی این خانه به عنوان یک بنای ارزشمند و تاریخی توسط میراث فرهنگی تهران، آن در سال ۸۶ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید و در نهایت با خرید خانه توسط زیباسازی، سال ۹۸ به عنوان موزه خیابان ولی‌عصر درِ آن به روی مردم باز شد. این موزه اکنون و در شرایط کرونایی به صورت گروه‌های کمتر از ده نفر امکان بازدید از این خانه موزه تاریخی را فراهم کرده است.

هادی زند

  • خانه 480 متری مینایی بیش از 100 سال پیش توسط شانزدهمین پسر عباس‌میرزا ولیعهد، یعنی شاهزاده «عبدالمیرزا فرمانفرما» ساخته شد‌ و بعد از چندبار دست به دست گشتن، فرهاد مینایی آن را در سال 1345 از تقی‌رضا، یکی از قصاب‌های معروف تهران به قیمت 140 هزار تومان خرید.
  • میدان رآه‌هن، میدان منیریه، چهار راه و میدان ولی‌عصر، میدان ونک، چهارراه پارک وی و میدان تجریش مهمترین گذرگاه‌های انتخاب شده در خیابان ولی‌عصر است که در نخستین بخش موزه، تلفن‌های گویا، تاریخچه این مناطق را در قالب داستان روایت می‌کنند.
  • از زمان آغاز فعالیت موزه خیابان ولی‌عصر یکی از نخستین اقدامات، شناسایی معبرها،خیابان‌ها و گذرهای منتهی به این طولانی‌ترین خیابان خاورمیانه بود. در بخشی از این پژوهش‌ها بناهای تاریخی ثبت ملی و شناسایی شده در جداره خیابان ولی‌عصر معرفی می‌شوند.
  • این خیابان محل زندگی مشاهیر بنامِ ایرانی نیز بوده است، به همین دلیل موزه خیابان ولی‌عصر یکی از قاب‌های خود را برای روایت‌ِ این مشاهیر در نظر گرفته است، از کامران میرزا شاهزاده قاجاری و سرلشکر کریم بوذرجمهری نخستین شهردار تهران گرفته تا یحیی عدل پدر جراحی ایران و فروغ فرخزاد شاعر، روی این دیوار جا خوش کرده است.
  • مقایسه مکان‌های مختلفِ خیابان ولی‌عصر در فاصله چهار دهه آن هم از یک زاویه، تغییرات رخ داده در این خیابان را با وضوح بیشتری نشان می‌دهد. این تصاویر بخش‌های مختلف خیابان ولی‌عصر در فاصله سال‌های 1369 تا 1400 را نشان می‌دهد.
  • موزه خیابان ولی‌عصر در هر دورۀ سه ماهه، بر اساس پژوهش‌هایی که محققان آن انجام می‌دهند، هفت روایت با موضوعات مختلف را بیان می‌کند؛ «داستان خیابان ولی‌عصر»، «هفت‌خوان»، «قصه یک مکان»، «دیروز و امروز»، «خانه مینایی»، «شهروندان ولی‌عصر» و «هنر و ادبیات».
  • 26 اسفند 1342 مجلس شورای ملی قانون تاسیس وزارت آبادانی و مسکن را تصویب کرد و بخش دولتی شروع به تهیه طرح‌های آپارتمان سازی در زمین‌های دولتی کرد. برج‌های ساعی به دنبال همین پروژه‌های عظیمِ خانه‌سازی شکل گرفتند و خریدارانش در ابتدا پنجاه درصد از مبلغ280 هزار تومان را نقدی پرداخت و پنجاه درصد دیگر را با اقساط دوازده ساله پرداخت کردند.
  • مجموعه ساختمان‌های ساعی همچنان پس از نیم‌قرن در کنار خیابان ولی‌عصر به پارک ساعی و خیابان چشم دوخته و نظاره‌گر زندگی خیابان و اهالی آن هستند.
  • اتاقِ «تک مکان» در موزه خیابان ولی‌عصر طراحی یکی از خانه‌های این مجموعه برج را به صورت سه بُعدی نمایش داده و حتی یک روز از زندگی در این برج‌ها را به صورت تایم‌لپس و فیلم به نمایش گذاشته‌اند.
  • اهالی خیابان ولی‌عصر، نام اتاقی در خانه تاریخی مینایی است در موزه امروزی خیابان ولی‌عصر. کسانی که بخش پررنگی از عمر خود را در این خیابان گذرانده‌اند و می‌توان آن‌ها را مالک اصلی خیابان دانست، کسانی که تاریخ نانوشته‌ای از خیابان را در یاد و ذهنِ خود ثبت کرده‌اند.
  • این دوره از داستانِ روایت اهالی خیابان ولی‌عصر، سراغ چشم این خیابان رفته است، کسانی که تصویر گذشته و امروز خیابان را به چشم دیده و با لنز دوربین‌هایشان ثبت کرده‌اند. عکاس‌خانه‌هایی که روزی رونق این خیابان بوده‌اند و با رونق و پیشرفت فناورانه دوربین‌ها و گوشی‌های همراه، امروز فقط  18 عکاسخانه فعال در همۀ 18 کیلومتر این خیابان فعال هستند.
  • هر کدام از 18 آتلیه عکاسی قدیمی فعال در خیابان ولی‌عصر، قصه‌ای متفاوت برای خود دارند؛ مانند صاحب عکاسی فرشاد، بالاتر از ایستگاه مدرس در خیابان مدرس؛ که می‌گوید «کار ما مثل حمام عمومی‌های قدیمی شده است. در قدیم زمانی که بچه بودم مثلا از هفت تا ده صبح به نوبت می‌نشستیم تا نوبت‌مان می‌شد و به حمام می‌رفتیم. آتلیه هم زمانی این‌طور بود، می‌آمدند و نوبت می‌گرفتند. الان دیگر در همه خانه‌ها حمام است و همه خانه‌ها و بچه‌ها هم دوربین دارند...»
  • «این‌که از چهل عکاسخانه  18 کیلومتری ولی‌عصر، بیش از نیمی از‌ آن‌ها در خیابان امیریه بودند، خود قصه‌ای متفاوت دارد. مثل این سال‌ها هیچ چیز الکترونیکی نبود و هر عکس بسته به قطع و رنگ و فرم، کارکرد خود را داشت. البته بیشتر عکس‌ها آتلیه‌ای و مشتریِ هدفِ عکاسخانه‌ها نیز مردم رهگذر بودند.
  • براساس اعلان روزنامه دولت علیه ایران، در 25 ذی‌الحجه 1285 قمری، از ایجاد نخستین عکاسخانه عمومی در تهران خبر می‌دهد. «چون اغلب مردم زیاده از حد مایل و راغب هستند که عکس خود را بیندازند و در عکاسخانه دولتی همه‌کس نمی‌تواند برود و عکس خود را بیندازد و عکاسباشی «عباسعلی بیک» آدم خود را که مدت‌ها در زیر دست او بوده تربیت شده در عکاسی کمال مهارت را پیدا کرده بود، قرار گذاشت در خیابان جباخانه مبارکه (بوذرجمهری) ترتیب و اسباب عکاسی را آماده نماید تا هر کس را میل انداختن عکس خود باشد در آن‌جا رفته عکس بیندازد.»
  • نمونه‌ای برگۀ خرید توسط اسفندیار منفردزاده موسیقی‌دان و آهنگساز ایرانی از فروشگاه بتهوون؛ که اکنون برای نمایش در اختیار این موزه قرار گرفته است.
  • زمانی‌که کریم آقا بوذرجمهری به کفالت بلدیه تهران منصوب شد، در طول 10 سال حصار ناصری و 12 دروازه دور تا دور تهران را برداشت و تهران به شهری بدون حصار تبدیل شد و به موازات جاده قدیم شمیران، یک جاده مخصوص از شمال غرب تهران تا شمیران ایجاد شد، جاده‌ای مخصوص پهلوی با چنارهای انبوه در دو سوی آن.
  • گسترش تهران در جهت غرب،باغات سرسبز و زمین‌های کشاورزی مرغوبی را وارد محدوده شهری کرد، این املاک بیشتر به شاهزادگان، صاحب منصبان و اعیان وقت تعلق داشت، به مرور خیابان‌هایی که مسیر دسترسی به باغ‌های آن‌ها بود در امتداد یکدیگر یک مسیر مستقیم را شکل دادند، تا حدی که خیابانی سنگ‌فرش به نام «امیریه» شکل گرفت و به مرور باغ‌هایی درون دیوار تازه تهران در کنار  امیریه شکل گرفت.
  • بلدیه یا ساختمان شهرداری تهران، به دستور موسیو گاسپار ایپگیان، شهردار ارمنی وقت تهران، در بین سال‌های ۱۳۰۰ تا ۱۳۰۲ شمسی در ضلع شمالی میدان توپخانه (میدان سپه) تهران ساخته شد. این ساختمان در سال‌های ۱۳۴۵ تا ۱۳۴۸ ویران شد و جای آن فضای سبز ایجاد و پس از مدتی به پایانه اتوبوسرانی شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه واگذار شد و اکنون شهرداری تهران در پروژه‌ای کار ساختِ این ساختمان را بر اساس اسناد قدیمی موجود، با نام بلدیه تهران در دستور کار خود دارد.
  • آذر 1304 مجلس تاج‌گذاری رضاخان میرپنج در کاخ گلستان برگزار شد، اما اقامت در کاخ‌های قاجاری را نمی‌پسندید،پس دستور ساخت کاخ مرمر را در شمال خیابان امیریه داد، از سوی دیگر بدلیل استفاده‌هایی که از اراضی سعدآباد می‌شد، به مرور ردیفِ چنارهایی در دو سوی این جاده شاهی از دشت جنوبی تهران تا دامنه‌های شمیران مانند باغی گسترده شد.در هر 200 متر یک چنار کاشته شد، باغی با 18 هزاردرخت چنار در میان کاخ مرمر و کاخ سبز.
  • شاه‌نشین خانه مینایی، به واسطه تزیینات منحصر به فردش از گچ‌بری‌ها تا نقاشی‌های آن و حتی تابلوی نقاشیِ دیواری بزرگ روی دیوار این اتاق، فضای این اتاق را به صورت جداگانه، برای بازدید آماده کرده است.
  • اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان تهران با ثبت خانه مینایی در فهرست آثار ملی در سال 1386، قول خرید و تملک آن را به خانواده مینایی می‌دهد. اما این بار سازمان زیباسازی شهرداری تهران حدود سه سال قبل خانه را از خاندان مینایی خرید و همزمان با هفته تهران در سال 1398 آن را با عنوان موزه خیابان ولی‌عصر افتتاح کرد.
  • موزه خیابان ولی‌عصر در محله منیریه تهران،بن‌بست کریمی طینت قرار دارد؛در خانه‌ای قاجاری که خاندان مینایی از آخرین ساکنان آن محسوب می‌شدند و بعد از خرید این خانه توسط سازمان زیباسازی تهران، این خانه بعد از مرمتی چند ماهه به عنوان موزه خیابان ولی‌عصر کار خود را آغاز کرد.
منبع: ایسنا

برچسب ها :

ناموجود
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۰
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.