ایسنا/فارس نیروی هوایی که پیش از انقلاب محل انتقادات بسیاری از انقلابیون و گروههای انقلابی بود، در روزهای انقلاب و بعد از آن نشان داد که بیش از سایر بخشها همراه مردم بوده و کارآمدی و اثرگذاری عمیقی بر پیروزی مردم در انقلاب و ایران در جنگ تحمیلی داشت.
در روزهای اوج مبارزههای انقلابی مردم ایران، ارتش و خصوصا نیروی هوایی، محل انتقاد برخی افراد و گروههای انقلابی بود، اگرچه گروههای چپ، نقدهایشان پررنگ و لعابتر بود و با طرح مباحثی در موضوع هزینههای میلیاردی خرید تجهیزات و آموزش نیروی انسانی در نیروی هوایی، گزینه انحلال را تنها راه حل میدانستند؛ اما در بهبوهه بهمن ۵۷ و اوج گرفتن مبارزات، پیوستن ارتشیان به مردم سرعت بیشتری گرفت.
همافران نیروی هوایی ارتش، در این بین پیوستنشان به صفوف مردم، به دلیل جمعی بودن اقدامشان، بیش از سایر یگانها نمود و بروز داشت، نمودی که پایههای اعتماد انقلابیون به ارتش را مستحکم کرد و منتقدان را به عقب راند و در نهایت با تاکید بنیانگزار جمهوری اسلامی، ارتش بعد از پیروزی انقلاب همچنان پا برجا ماند.
همافران نه تنها در مرکز که در تمام پایگاههای نیروی هوایی، منجمله پایگاه هوایی شیراز، جزو اولین نیروهای نظامی ارتش بودند که به صفوف مردم پیوستند؛ حرکتی ماندگار و تاثیرگذار که منجر به نامگذاری روز ۱۹ بهمن به نام نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران شد. در آستانه این روز، با امیر سرتیپ خلبان مسعود جعفری، فرمانده پایگاه هوایی شهید دوران که در دوران ستمشاهی نیز یکی از پایگاههای مهم هوایی ایران بود و نقشی مهم در دوران دفاع مقدس عهده داشت، گفت و گویی انجام شد که در ادامه میخوانید:
چرا خلبان شدید آنهم از نوع جنگی؟
از زمان کودکی به پرواز و شغل خلبانی علاقه داشتم و در دوره دبیرستان به دلیل دنبال کردن علاقه شخصی خود رشته ریاضی فیزیک را به عنوان رشته تحصیلی برگزیدم. از طرفی هم به لحاظ اینکه در شهر شیراز پایگاه شکاری وجود داشت، ما به هر صورت صدای غرش هواپیمای جنگنده را میشندیم و با خلبانان و کارکنان خوب و خوشنام نیروی هوایی به ویژه در دوران جنگ تحمیلی آشنا بودیم که هر کدام انگیزهای محسوب میشد.
اما یکی از دلایل اصلی که باعث شد من مصممتر شوم و عزم خود را برای دنبال کردن این «هدف والا» جزم کنم، حضورم در جبهههای نبرد حق علیه باطل بود؛ آن زمان سوم دبیرستان بودم و در قالب یک بسیجی به جبهه اعزام شدم و در عملیاتهای مختلف مثل والفجر ۱۰ در منطقه حلبچه و خرمال حضور داشتم.
والفجر 10 عملیات بسیار سختی بود و در روز نخست به دلیل ناهماهنگی در این منطقه عملیاتی پشتیبانی آتشی خوبی نداشتیم، تا بالاخره از بالای یک منطقه صعب العبور، نقش هوانیروز را در حمل مجروحین و شهدا، به چشم خود دیدم؛ زمانیکه هوانیروز ارتش با رشادت و مشقت فراوان، شماری از مجروحان و شهدا را علیرغم شرایط جغرافیایی و محیطی بسیار بد و در موقعیتی که امکان برگشت به عقب وجود نداشت، به پشت جبهه منتقل کرد.
از روز دوم و سوم عملیات هم جنگندههای نیروی هوایی ایران بمباران مناطق و مواضع دشمن را آغاز کردند در حالیکه ارتفاع جنگندهها به قدری کم بود که کلاه سفید خلبانان به راحتی دیده میشد؛ آن عملیات نوعی تحول درونی در من ایجاد کرد چنانکه همان جا روبه آسمان در دل خود گفتم به امید روزی که من هم ادامه دهنده راه رشادت های این خلبانان زبده شکاری باشم.
پس نقطه شروع عملیات والفجر ۱۰ بود؟
بله دقیقا. عملیات الفجر ۱۰ و دیدن رشادت های خلبانان دراین عملیات که چگونه دلاورانه و حماسه آفرین از کیان ایران زمین دفاع می کنند.
خلبانی با وجود مخاطرات، شغلی پر جاذبه محسوب میشود که ورود به آن هم بسیار دشور است؛ شیوه ورود شما چگونه بود؟
اول و مهم تر از همه عوامل موفقیتم در ورود به این حرفه، لطف خداوند بود؛ اما یکسال بعد از پایان جنگ تحمیلی، در کنکور سراسری رشته ریاضی فیزیک شرکت کردم و با وجود آنکه در رشتههای مختلف فنی و مهندسی نمره لازم را کسب کرده بودم، رشته خلبانی را انتخاب کردم و وارد نیروی هوایی شدم.
البته همان سال نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران فراخوان جذب آموزش خلبان شکاری داده بود که قریب به ۳ هزار نفر در این فراخوان ثبت نام کردند و بعد از گذراندن آزمون های عملی، یک سری پارامترهای فیزیکی، پزشکی، عقیدتی، سیاسی و امنیتی را طی کردیم و در نهایت ۱۴ نفر پذیرفته شده و به عنوان دانشجویان خلبانی، مشغول به فراگیری شدند.
شما بعد از انقلاب به نیروی هوایی پیوستید و اکنون هم فرمانده یک پایگاه مهم هستید، در مورد انقلاب و نقش همافران در آن دوران چه نظری دارید؟
فقط نیروی هوایی نبود که به این انقلاب پیوست بلکه کل بدنه ارتش این افتخار را داشت که به این انقلاب بپیوندد. نیروی هوایی این جرقه را در تهران زد و پیشگام شد و در ۱۹ بهمن ماه ۱۳۵۷همراه با امام راحل آن بیعت بزرگ و تاریخی را رقم زدند.
بعد از آن نیروی زمینی و دریایی نیز به صفوف مردم در انقلاب پیوستند؛ گرچه به عقیده شخصی من این بدنه ارتش بود که به انقلاب پیوست چرا که به نوعی هر یک از افراد آن ریشه در این مملکت داشتند. خانوادههایشان از همین مردم بودند و خواست عمومی ملت و افکار عمومی در ارتش سرایت کرده بود؛ اوایل انقلاب به دلیل جو خفقان حاکم، امکان ابراز به شکل علنی وجود نداشت. اما سرانجام شرایط محیطی تغییر کرد، ارتش مقاومت نکرد و خیلی سریع به مردم پیوست بعد از آن ارتش پایبند به نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران باعث ریشه دار شدن انقلاب و تنومند شدن نهال نوپای انقلاب شد از همان ابتدا به دفع گروهک های شرور ضد انقلاب به ویژه در کردستان پرداخت.
انقلاب و برخورد انقلابی با برخی از عناصر ارتش، تاثیری بر کیفیت اقدامات در دوران دفاع مقدس داشت؟
در روزهای ابتدایی انقلاب آنقدر اعدامی نداشتیم که تاثیر زیادی بر کیفیت عملکرد ارتش داشته باشد؛ در هر صورت طبیعت انقلاب هاست، کسانیکه همراه انقلاب نبودند، از صحنه کنار گذاشته شوند، عدهای به خارج از کشور رفتند و برخی بازنشسته شدند و و … اما در بین این افراد عمدتا فرماندهان و سران ارتش بودند، البته برخی هم که به نوعی به واسطه روحیه انقلابی کنار رفته یا گذاشه شده بودند بعد از شروع جنگ با دستور مسئولان، دعوت به خدمت شدند و در جنگ هم حضور داشتند. اما در سطوح فرماندهی ارتش و به طبع نیروی هوایی در آن دوره به نوعی جوان شد.
به عنوان مثال در زمان جنگ درجه واقعی فرمانده پایگاه هوایی سرگرد بود که با دو درجه ترفیع به سرهنگی رسیده بود، شاید به لحاظ مدیریتی پختگی لازم را نداشتند که بتوانیم از قدرت نیروی هوایی بهرهبرداری حداکثری را داشته باشیم، اما به سرعت بازسازی انجام شد.
بدنه نیروی هوایی در ابتدای جنگ به حدی خوب عمل کرد که عراق غافلگیر شد، زیرا این تفکر وجود داشت که ارتش و خصوصا نیروی هوایی از هم پاشیده و سازماندهی آن به هم خورده است؛ اما بلافاصله بعد از ۳۱ شهریور ماه جنگندهها از تمام مراکز حساس کمتر از ۳ ساعت با ۲ دسته پروازی پایگاه بوشهر و یک دسته پروازی از پایگاه همدان به پرواز در آمدند و پایگاه کوت و شائبیه (شعیبیه) عراق مورد حمله خود قرار دادند و این دوپایگاه کمتر از ۳ ساعت بمباران شد؛ عراق حتی تصور این را نداشت در این فرصت و زمان کوتاه این اتفاقات بیافتد که ما به این روند عملیات اولین پاسخ می گویبم.
این را هم بدانید که اولین بمب (اولین بمبی که در خاک عراق به زمین اصابت کرد) توسط خلبانی از دیار استان فارس به نام شهید کاظم روستا به اتفاق سرگرد ابن یمین، عملیاتی شد، آن اقدام در واقع اولین پاسخ به تجاوز رژیم بعث عراق بود که ساعت ۱۷ و ۳۰ دقیقه عصر ۳۱ شهریور ۵۹ انجام شد.
اول مهرماه، خلبانان نیروی هوایی جمهوری اسلامی عملیات بزرگ و غرور آفرین کمان ۹۹ با مشارکت ۱۴۰ فروند جنگنده در خاک عراق انجام و مراکز اقتصادی، حیاتی، بنادر، فرودگاه ها، پایگاه های نظامی عراق به شدت مورد حمله خود قرار دادند یک سری از پایگاه های عراق چنان ضربه مهلکی بر آن ها وارد شد که بسیاری از فرودگاه ها و پایگاه هوایی مانند پایگاه موصل ۶ ماه اولیه جنگ تعطیل شدند
نیروی هوایی در شرایط جنگی چه ماموریتی عهدهدار است؟
نیروی هوایی چند ماموریت دارد؛ اول ماموریت تک نیرویی یعنی به صورت مستقل وارد خاک کشور بیگانه یا محدوده دشمن شده اهدافی انتخاب کرده و حمله میکند. دوم ماموریت پشتیبانی نزدیک، یا cloes air sport، یعنی پشتیبانی نزدیک از نیروهای سطحی در دریا یا خشکی؛ در دوران دفاع مقدس، نیروی هوایی طی ۶ ماه اول، تا زمانیکه یگانهای نظامی ارتش و سپاه و بسیج در مناطق جنگی مستقر شوند، مامور بود که از پیشروی نیروهای عراقی جلوگیری کرده و آن را به تاخیر بیندازد.
به عنوان مثال پیروزی ما در عملیات بیت المقدس به دلیل برتری هوایی کسب شده در منطقه بود و منجر به آن شدن که در فتح خرمشهر نزدیک به ۲۰ هزار عراقی به اسارت ما در بیایند؛ این اسرا همه از نیروی زبده کماندو عراقی بودند که در دانشگاه های افسری مطرح جهان تحصیل کرده بودند و علت پیروزی ما در آن عملیات بعد از لطف الهی، از بین بردن پل معلق ایجاد شده توسط عراقیها بر روی اروند توسط خلبانان نیروی هوایی بود.
در مجموع طی ۸ سال دفاع مقدس، نیروی هوایی ۲۴ ساعته از آسمان کشور پاسداری کرد؛ به ویژه از شهرهای جنوبی و مناطق نفتخیز و جزایر حوزه با اهمیت خلیج فارس، استقرار نیروی پدافند زمین به هوای نیروی هوایی، در جزیره خارک و گشت زنی هواپیماهای شکاری و …. منطقه را برای دشمن ناامن کرد.
نقش تدافعی پررنگتر بود یا حملهای؟
نیروی هوایی عملیاتهای متعددی را طی دوران هشت ساله دفاع مقدس اجرا کرد که در روند پیروزی ما نقش بسزایی داشت، هدف قرار دادن مراکز حساس اقتصادی، نظامی و زیرساختی در عراق، از اهمیت بسزایی برخوردار بود؛ نیروی هوایی متوجه این فرمایش حضرت امام(ره) بود که “اگر جنگ ۲۰ سال هم طول بکشد ما ایستادهایم”، این یعنی باید توان و برنامه نظامی مشخصی را داشت؛ بنابراین با وجود تحریمهای شدید و اینکه تجهیزات ما عمدتا غربی-آمریکایی بود، باید در استفاده از آنها با برنامه ریزی و دقت عمل میکردیم.
خلبانان هم متوجه بودند که اهداف را در موقعیتهای ۱۰۰ درصدی هدف قرار میدادند؛ در مقابل اگر عراق هواپیما هم از دست میداد به راحتی توسط شوروی سابق جایگزن میشد؛ در سالهای آخر جنگ اروپاییها به ویژه فرانسه به عراق امکانات و تجهیزاتی نظیر میراژ اف یک دادند و میگهای ۲۵، ۲۶، ۲۹ و سوخو ۲۲ و ۲۴ در اختیار ارتش بعثی قرار گرفت؛ اما ما امکان خرید تجهیزات را نداشتیم و اگر هواپیمایی صدمه میدید، همافران و بچههای فنی با رشادت و از خودگذشتگی و تلاش آن را تعمیر میکردند.
در دوران جنگ تحمیلی، علیرغم تمام مشکلات، نیروی هوایی هرجا که نیاز بود و درخواست کمکی مطرح شد، به سرعت در منطقه عملیاتی حاضر بود؛ قرارگاههای مشترکی هم برای همکاری و هماهنگی بهتر ایجاد شده بود؛ طی آن دوران، نیروی هوایی ۱۱ هزار و ۴۸۶ عملیات ترابری برای پشتیبانی انجام شد و کل عملیاتها اعم از جنگنده، بمب افکن، ترابری، سوخت رسانی و شناسایی ۱۶۰ هزار و ۵۳۵ سورتی پرواز را شامل میشد.
ارزیابی شما از وضعیت فعلی نیروی هوایی چیست؟
نیروی هوایی در بحث آموزش خلبانی خودکفاست و دانشکده خلبانی ایران جزو دانشکده های مطرح خاورمیانه است؛ در بحث فنی در سال ۶۷ به محض پایان جنگ توسط شهید ستاری دانشگاه علوم و فنون هوایی تاسیس و آموزش نیروهایی توانمند در رشته های مهندسی الکترونیک، مهندسی هوافضا، مهندسی تعمیر نگهداری هواپیما، مراقبت پرواز منجر شد. در حالیکه اکثر کشورهای منطقه در این آموزشها به خارج وابستهاند، تنها ایران و پاکستان موفق به تربیت نیروهای متخصص با اتکا به توان داخل شدهاند.
در مهندسی هوافضا هم که امروز خوشبختانه فارغالتحصلان کارآمدی تا مقطع دکترا داریم که همه آموزش دیده دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری هستند.
در بحث پیشرفت صنعت هوایی هم شبیهساز تمام هواپیماهای جنگنده، ترابری را داریم و در ساخت بدنهی جنگنده اف ۵ به خود کفایی رسیده ایم و از طرفی “جنگنده کوثر” را هم تولید کردهایم.
صحبت پایانی
شخصا به عنوان یکی از پرسنل نیروی هوایی، به داشتن چنین نیرویی افتخار میکنم، جمهوری اسلامی هم به داشتن فرزندان باغیرتی که همواره تا آخرین قطره خون از وطن دفاع کرده و میکنند و به کادر فنی و مهندسی شاغل در یگانهای نظامی ارتش، افتخار میکند و میبالد.
البته همه ما قدردان خانوادههایی هستیم که جوانانی تربیت کردند که با ایثارگری، در مسیر دفاع از میهن، رشادتها و جانبازیهایی را در تاریخ به ثبت رساندند و شهید شدند.
انتهای پیام
منبع:ایسنا
